نام کاربری :
کلمه عبور :

کد امنیتی :

« عضویت رایگان در سایت »

« رمز خود را فراموش کردم ام »

« حساب من غیر فعال است »

« نمیتوانم به سیستم وارد شوم »

 

 

 

 


چهارشنبه 22 آذر 1396
ش ی د س چ پ ج
        1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30 31
24. ربيع‌الاول 1439
2017 Dec 13

 

 

 

مشاهده کامل خبر
شیخ هادی هادوی و نقش او در تاسیس مدرسه شوکتیه بیرجند      

یاری - جنگ‌های بین ایران و روسیه باعث سفرهای خارجی مخصوصاً غرب دولتمردان قاجار گردید. منور الفکرها نیز علت ضعف و عقب ماندگی کشور را ناشی از عدم توجه به علم و نامناسب بودن شیوه‌های سنتی می‌دانستند. در اوایل ظهور مشروطیت امیر اسماعیل حاکم بیرجند که فاقد اولاد بود ثلث اموال خود را وقف نمود و تولیت آن‌را به محمد ابراهیم برادر کوچکترش سپرد. نخستین و مهم‌ترین گام در راه توجه به آموزش و پرورش نوین، اعزام محصلانی برای کسب علوم و فنون نوین به اروپا بود. محمد ابراهیم  پس از احراز حکمرانی قاینات و در پی سفرهایی که به تهران داشت با توجه به جو سیاسی روز و توجه به روش جدید آموزشی که قبلا مطرح شد از نزدیک در جریان کار مدرسه دارالفنون قرار گرفت با تاسی از امیر کبیر در سال ۱۳۲۵ هجری قمری در صدد برآمد حسینیه امام رضای فعلی را به عنوان  فضای آموزشی در نظر گیرد. بنا به یادداشت‌های مرحوم ناصح مهم‌ترین، برجسته‌ترین مؤثرترین و مفیدترین حادثه‌ای که در بیرجند صورت گرفت افتتاح مدرسه شوکتیه بود.

البته ساختمان مدرسه شوکتیه قبل و بعد از این قضیه نیز کاربردی مذهبی داشت و امیر آن ‌را در سال ۱۳۲۰ جهت اجرای مراسم عزاداری وقف نموده بود و به‌ویژه در دهه اول محرم پذیرای هیآت مذهبی بود. نوع بنا، مقرنس کاری و... آن در آن زمان بی نظیر و هم اکنون نیز کم نظیر است. بنایی عالی، تکیه ای باشکوه از شاهکارهای معماری است که توسط استادان یزدی در سال ۱۳۰۸ شروع و در سال ۱۳۱۲ قمری پایان یافت.

به نظر می‌رسد مهم‌ترین راز عقب ماندگی شرق مؤثر واقع شدن حیله‌ای بود که کلیسا بعد از جنگ‌های صلیبی درباره اسلام به کار بست و آن دور کردن مردم از علم و فرهنگ و دخول خرافات در دین است. زمانی که غرب دو اسب  کاروان علم را می‌تاختند و در آزمایشگاه‌ها مشغول تکنولوژی بودند؛ ما را سرگرم مستحبات ناچیز و بعضا خرافات کردند و خود به واجبات قرآن (یادگیری علم) عمل نمودند. با آن‌همه تاکید آیات و روایات باز هم مسلمین یادگیری علم را به‌ویژه برای دختران قبیح یا حرام می‌دانستند. این معضل در شهر بیرجند نیز دیده می شود . یعنی حتی عده‌ای حاضر نبودند مجانی فرزندان خود را دنبال علم بفرستند و جالب‌تر این که حقوق نیز بگیرند. برخی مدرسه را نوعی تفکر زنادقه و کفر می‌دانستند. 

اگر نبود حمایت مجتهدین مبرزی چون آیت ا... هادوی و... شاید مدرسه در آوان خدمت تعطیل می‌شد. حتی عده‌ای مداخله و مزاحمت ایجاد می‌کردند امتحانات نیز شفاهی برگزار می‌شد و یکی از معایب امتحان این بود که تماشاچیان (مغرض) بحث و جدل کرده و ایراد می‌گرفتند. در امتحانات انگلیسی تماشاچی حاضر نمی‌شد تا زبان کفار را نشنود. تنها مجالس امتحانی که بی سر و صدا خاتمه می‌یافت، امتحانات ریاضی، فیزیک و شیمی بود که آقایان حاضر و تماشاچی از آن اطلاعی نداشتند. در عصری که در عرف افراطیون مذهبی میز و صندلی در خانه روحانیون متداول نبود، در خانه حاج شیخ محمد هادوی دور تا دور صندلی و نیمکت برای جلوس میهمانان گذارده شده بود. روزی شخصی در این مورد از ایشان سؤال کرد ایشان فرمودند: من مکلف هستم جامعه را به روش های صحیح و منطقی دلالت کنم نه آن که خود هم از شیوه‌های غلط تبعیت نمایم (آیتی،1391: 42). 

شیخ هادی (هادوی) جامعه بیرجند را از نظر نظر رشد اجتماعی، فرهنگی و روشنگری متحول نموده و با روشن بینی، کلیه رسوم غلط و خرافات را مورد انتقاد و اصلاح قرار داد (علیزاده بیرجندی، 1390: 102).

حاکم بیرجند جهت تشویق افراد به شرکت، برای محصلین و خانواده آنها کمک های نقدی و کالایی تدارک دید. آیت ا... شیخ هادی هادوی با اعزام تنها پسر خود مردم را تشویق کرد؛ به طوری که کار مدرسه رونق گرفت.  برای هر محصل حقوق و جیره سالیانه تعیین شد، که عبارت بود از سالی هشتاد و چهار ریال پول کتاب و دویست و هفتاد کیلو جیره گندم و دو دست لباس، امیر از محل موقوفات ماهیانه به سی نفر شاگرد روزی «نیم من» گندم و پنج شاهی پول، دو دست لباس،دو جفت کفش می‌داد. در آن زمان گوشت منی ۱5شاهی بود. (راشد محصل، 1388: 24) و به مفهوم دقیق کلمه غیر انتفاعی بود. چند سال بعد شیخ محمد موحدی و شوکت الملک دختران خود را فرستادند تا مورد استقبال بیشتر قرار گیرد. مسلما کسانی که مدرسه رفتن پسر برایشان سنگین می‌آمد از ورود دختران به مدرسه تب کردند. در اوایل تعداد محصلین ۴۳ نفر بود که یک سوم از خاندان حاکم بودند، بعد از ۱۵ سال به ۳۰۰ نفر رسید. درس خواندن در کنار دختران امرا باعث شد تا عده‌ی زیادی دختران‌شان را به مدرسه بفرستند تا همکلاس امرا باشند و همین خود مایه مراودات بعدی باشد. به علاوه چون در بیرجند آب و خاک مناسب کشاورزی نبود لاجرم فرزندان به علم رو می‌آوردند. ولی عامل اصلی استقبال تشویق های شیخ هادی هادوی و امیر بود. به این ترتیب در سال 1300 شمسی شوکت الملک اقدام به تاسیس مدرسه دخترانه نمود. 

دکتر راشد محصل نیز می‌نویسد: مرحوم ابراهیم خان  که موسس واقعی فرهنگ بیرجند می‌باشد سنگ بنای دبستان و دبیرستان این شهر را از پنجاه سال قبل نهاد و کوشش و مساعی جمیله در راه ترویج و تعمیم فرهنگ به کاربرد و با پول شخصی حقوق معلمین و کمک خرج تحصیلی بسیاری از محصلین را پرداخت می‌نمود و برای تشویق آن‌ها همه ساله جوایزی به شاگردان با هوش اعطا می‌کرد. برخی از محصلین را به خرج خود به تهران یا به خارج ایران  و گاهی به هندوستان می‌فرستاد. فرهنگ بیرجند توسعه فراوانی یافت و شاید از نظر تعمیم و توسعه فرهنگ و تعداد با سوادان زن و مرد، بیرجند، در ردیف شهرهای بزرگی مانند تهران، تبریز، اصفهان، و مشهد باشد (راشد محصل،1382: 106).

امیر تا حدود زیادی تحت نفوذ معنوی آیت ا... هادوی بود و او که خود واقفی بزرگ بود نقش مثبتی در ترغیب امیر به ایجاد مدرسه شوکتیه داشت (هاشمی، مدیر کل اوقاف و امور خیریه خراسان جنوبی، مصاحبه حضوری، 6/2/1396). یکی از نمونه‌های موقوفات آیت ا... هادی هادوی، زمینی مقابل اوقاف بیرجند است که هم اکنون دبیرستان شاهد پسران واقع در خیابان مطهری در آن قرار دارد.در میان خاندان حاکم شهر، محمد ابراهیم خان مردی هوشمند، موقع شناس و تجددگرا بود. در اوایل سلطنت هم‌چنان مسند امارت قاینات و سیستان و طبس تکیه داشت ولی با مخالفت رضا شاه با فئود الیزم و ملوک الطوایفی، امیر امارتش را مستدام نمی‌دید. رضا شاه در سال 1313 خورشیدی به بیرجند آمد و به خانه‌ی امیر وارد شد و امیر را با خود به تهران برد و امیر تا آخرین روز سلطنت اجازه نیافت به بیرجند بازگردد. امیر پس از شهریور 1320 خورشیدی و رفتن رضا شاه به تبعید گاه، به بیرجند مراجعت کرد.  این خطه مهد پرورش علماء بزرگی از جمله خاندان آیتی و تهامی و هادوی بوده است. رهبر انقلاب درباره آیت ا... تهامی می‌فرمایند: «مرحوم آقای سید حسن تهامی که از علمای بزرگ کشور ما و ساکن بیرجند بود در بیرجند مانده بود، ملای خیلی بزرگی بود. اگر در قم یا نجف می ماند، حتماً مرجع تقلید می‌شد، مرد بسیار دانایی بود» 

از خاندان آیتی نیز می‌توان به رجال برجسته‌ای چون حاج شیخ محمد باقر، حاج شیخ محمد حسین آیتی، علامه دکتر محمد ابراهیم آیتی و شیخ محمد حسین نابغ آیتی اشاره نمود. شیخ محمد باقر گازاری از علمایی چون محدث نوری، استرآبادی، مامقانی، شوشتری و ... موفق به اخذ اجازه اجتهاد شد.  استاد مطهری در موارد متعدد از دکتر (علامه محمد ابراهیم) آیتی با عظمت یاد کرده او را با تعابیری چون «کتابخانه متحرک»

«مرجع اشکالات» «مورخی کم نظیر» ستوده است.علاوه بر این‌ها روحانی همیشه آگاه و تجدد گرای این خطه شیخ هادی هادوی که خود از چهره‌های معنوی و مذهبی تاثیر گذار بر امیر شوکت الملک بود و نقش کلیدی بعد از امیر در تاسیس مدارس شوکتیه داشت  و واقفی روشن ضمیر و آگاه بود و حکم جنجالی تحریم تنباکو که توسط میرزا صادر شد، به قلم حاج شیخ محمد هادی نشر یافت و در اولین دوره مجلس شورای ملی ایران از جانب روحانیون و مراجع تقلید، بالاخص آیت ا... العظمی آخوند ملاء کاظم خراسانی حرندی معروف به کفائی به عنوان طراز اول برگزیده شد ولی نپذیرفت (آیتی، 1391: 40). حوزه علمیه بیرجند نیز در 1161 ق به وسیله امیر معصوم خزیمه (پسر برادر امیر شوکت الملک) از محل موقوفات امیر علم خان اول ایجاد شد و به همین مناسبت به مدرسه معصومیه معروف بود (راشد محصل، 1382 : 35).

وی در ربیع الاول سال ۱۱۶۱ قمری قسمتی از املاک خود را وقف این مدرسه و آموزش طلاب کرد که پرونده آن در اوقاف بیرجند موجود است (شاطری، 1391: 52).

مفاخر شهرستان که غالباً دانش آموخته مدرسه شوکتیه بودند در سرتاسر کشور و حتی خارج، مناصب معتنابه (قابل اعتنا و توجه) علمی، سیاسی و فرهنگی داشتند که از آن قبیل می‌توان به علامه فرزان، محمد اسماعیل رضوانی، تدین، محمد ولی و سلمان اسدی، نوربخش، احمدی بیرجندی، خاندان آیتی، غلام‌رضا سعیدی، راشد محصل و پروفسور محمد حسن گنجی و دکتر غلام حسین شکوهی نام برد که هر کدام از این‌ها علی‌رغم تز فکری متفاوت، ستارگانی در آسمان علم و ادب این منطقه‌اند.


گروه خبری : ویژه های روزنامه آوا
منبع :
آخرین ویرایش : 1396/07/19 -- 20:39:59
نویسنده : واحد تحریریه
تعداد بازدید : 235

نسخه امروز آوا

آرشیو روزنامه آوای خراسان جنوبی

نسخه امروز آوا

نسخه امروز آوا

 


نیازمندی ها رایگان

برای درج نیازمندی و آگهی های خود  کافی است درخواست خود را به شماره پیام کوتاه
3000272424

اس ام اس بزنید

 

 

روزنامه صبج استان خراسان جنوبی - آوای خراسان جنوبی


مدیریت و امور پشتیبانی : گروه نرم افزاری راک

RaakCMS

بانک ایمیلفروشگاه اینترنتی زیباسرا