نام کاربری :
کلمه عبور :

کد امنیتی :

« عضویت رایگان در سایت »

« رمز خود را فراموش کردم ام »

« حساب من غیر فعال است »

« نمیتوانم به سیستم وارد شوم »

 

 

 

 


دوشنبه 30 مرداد 1396
ش ی د س چ پ ج
  1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 31      
28. ذي‌القعده 1438
2017 Aug 21

 

 

 

مشاهده کامل خبر
حضور چهره های ماندگار تاریخ در بیرجند      

عصمت برزجی- شهر بیرجند از قدمت بسیار بالایی برخوردار است گرچه امروز  اگر در جایی از کشور نام بیرجند برده شود کسی نمیشناسدش  ! اما این شهر جدای از اینکه مهد علم و تمدن بوده افراد مشهور بسیاری را در دل خود جای داده و میزبانی کرده است . 

احتمالاً یاقوت حموی اولین جغرافیدانی است که از «بیرجند» به عنوان یکی از شهرهای منطقه قهستان یاد کرده‌است. حمدا... مستوفی «بیرجند» را از شانزده ولایت قهستان و مرکز ولایتی با توابعی چند دانسته که در آن مقدار فراوانی زعفران، انگور، میوه و اندکی غله به دست می‌آمده‌است.

زین العابدین شیروانی، بیرجند را قصبه‌ای شهر مانند و دارالملک قهستان معرفی کرده و افزوده‌است که قریب به چهار هزار خانه دارد. آب بیرجند از کاریز تأمین می‌شود .

 در این گزارش از شخصیت هایی یاد می کنیم که روزی در بیرجند زیسته اند و شاید کمتر کسی از داستان حضور آنها در این شهر با خبر باشد. حضور این افراد در زمانی هایی از تاریخ ، می تواند معرف زنده تاریخ این شهر و شهرت آن باشد که متاسفانه کمتر کسانی از آن آگاه هستند. 

 

سعدی در بیرجند

 و پذیرایی نزاری از وی!

سعدی از نام آوران تاریخ کشورمان هست که چند روزی را در بیرجند مهمان حکیم نزاری بوده است. در خاطرات کاظم غنی شهردار اسبق بیرجند آمده:مشهور است در سالی که نزاری عازم سفر مکه بود گذرش به دیار سعدی می افتد و  چند روزی را مهمان او می شود و وقتی پذیرایی شاهانه سعدی را می بیند به او می گوید که تو آداب مهمان داری را نمی دانی 

 سعدی گمان می کند که غذای او در شان این شاعر نیست که این سخن را گفته لذا در روزهای بعد با  غذاها و طعام بهتری از نزاری پذیرایی می کند تا اینکه بعد از چند روز نزاری از او خداحافظی کرده و راهی سفر مکه می شود.

 پس از اینکه نزاری از سفر مکه برمی گردد. سعدی عازم بیرجند شده تا از نزاری دیداری کند و در راه بیرجند  از او می پرسند که کجا می روی او پاسخ می دهد که به زیارت نزاری می روم اینجاست که می توان پی برد نزاری در آن زمان شخصیت بسیار والایی داشته که سعدی به قصد زیارت او عزم سفر می کند نه صرفا دیدن!

بعد از اینکه سعدی به بیرجند سفر کرده و وارد روستای فوداج ( محل سکونت نزاری) می شود

 از مردمان در خصوص نزاری می پرسد که آنها او را به مزرعه ای آدرس می دهند .

 سعدی بالاخره به حضور نزاری می رسد و مهمان او می شود. 

نزاری هم در اولین وعده با نان و دوغ محلی از او پذیرایی می کند سعدی وقتی دوغ محلی را می خورد یاد سخن نزاری می افتد که  پذیرایی شاهانه را قبول نداشت و مدام می گفت تو آداب مهمان داری را بلد نیستی ! 

تا اینکه چند روز به همین روال می گذرد و بالاخره سعدی علت آن حرف نزاری را جویا می شود و او نیز پاسخ می دهد آنطور که تو از من پذیرایی می کردی من خود را باری بر دوش تو می دیدم که موجب زحمت تو شدم لذا در اندیشه ای بودم که زودتر از خانه تو بروم اما اینچنین که من از تو پذیرایی می کنم تو زحمتی برای من نداری و هر چه بخواهی

 می توانی مهمان من باشی!

ریاست یک انگلیسی بر بانک شاهی سابق در بیرجند

اف . هیل انگلیسی یک از روسای بانک شاهی سابق در بیرجند بوده آنطور که او در کتاب

 “نامه هایی از قهستان” نوشته روزهای نوجوانی خود را در بیرجند گذرانده است. در یادداشت هایی،  او اوضاع اقتصادی و اجتماعی بیرجند آن روزگاران را  به تصویر کشیده شده است. محمد حسین گنجی در ترجمه کتاب “نامه هایی از قهستان “ آورده است که اف . هیل در 7 اوت 1913 برابر با 11 رمضان سال 1331 هجری قمری از لندن حرکت کرده و از طریق آلمان و لهستان و روسیه به باکو از آنجا با کشتی و قطار خود را به عشق آباد 

رسانده است. او در این سفر می خواسته برای ماموریتش خود را به بیرجند برساند و به عنوان رئیس بانک شاهی ایران در شعبه بیرجند انجام وظیفه کند. توقف او در بیرجند از 14 سپتامبر 1913 تا 2 ژوئن 1917 یعنی جمعا اندکی کمتر از 4 سال به طول انجامیده است. 

 

میرزا احمد کاشانی

 اولین مدیر و معلم شوکتیه

ساخت مدرسه شوکتیه بیرجند باعث شد که پای بسیاری از افراد صاحب نام در امر تعلیم و تربیت به این شهر باز شود. یکی از این افراد میرزا احمد کاشانی بوده که به عنوان اولین مدیر از تهران به بیرجند می آید. در کتاب از شوکتی تا دولتی آمده است که پس از تاسیس این مدرسه روزنامه حبل المتین تهران در شماره 177 خود به تاریخ 26 شوال 1325 هجری قمری به عنوان” بیرجند” می نویسد: مدتی است که شوکت الملک امیر قاینات تشکیل و دایر ساختن یک باب مدرسه را با وضع جدید مصمم شده و از تهران یک نفر دانشمند زرنگ به جهت مدیری و معلمی با سایر لوازم تعلیم درخواست نموده و جناب آقای میرزا احمد کاشانی را که در عداد نمره اول فضلا و صاحب بصیرت کامل در امور مدارس و از رفقای ماست برای این کار منتخب و با آن که وجود ایشان در طهران منشا خدمات بزرگ بود محض ترویج معارف در آن حدود راضی و عازم آن شهر شدند. 

همچنین در  مدرسه شوکتیه بیرجند از دو نفر افراد فاضل کاشان به اسامی میرزا احمد نراقی و شیخ احمد سلیمانی نراقی و برای تدریس دروس فرانسه و انگلیسی و ریاضیات از سه نفر تبعه فرانسه، انگلستان و هندوستان دعوت به عمل آمد.

در کتاب تاریخ پزشکی بیرجند نیز آمده است که حکیم قوام از آخرین پزشکان سنتی معروف بیرجند است که لقب “ قوام الحکما” را از مظفر الدین شاه گرفت . او اهل سبزوار بود و در یکی از سفرهای شوکت الملک به بیرجند دعوت شد و در گل فریز وصلت کرد. ضیاء الطبا نیز از تربت حیدریه به بیرجند دعوت شد و به عنوان پزشک خانوادگی دربار شروع به کار کرد. 

 

کسروی، اولین

 پزشک مدرن در بیرجند

اولین پزشک مدرن بیرجند نیز دکتر محمود خان کسروی از دانش آموختگان مدرسه طب دارالفنون بود که به دعوت شوکت الملک در سال 1295 هجری شمسی به بیرجند آمد. او در بیرجند صاحب دختری شد که بعدها با مرحوم محمد ولی طاهریان ازدواج کرد. در خاطرات آقای حسن ابطحی آمده است که : دکتر محمود خان کسروی در میدان چهاردرخت پشت مسجد جامع بیرجند مطب و منزل داشت معمولا درمان بیماران را با 4 مثقال روغن کرچک شروع می کرد!

 

احمد شاملو و توصیف 

محلات بیرجند در قصه هایش

احمد شاملو متخلص به الف. بامداد یا الف. صبح، شاعر، نویسنده، روزنامه‌نگار،پژوهشگر، مترجم، فرهنگ‌نویس ایرانی و از بنیان‌گذاران و دبیران کانون نویسندگان ایران در پیش و پس از انقلاب است . او دوران دبیرستان خودش را در بیرجند گذرانده و در برخی از قصه هایش به توصیف محلات قدیمی این شهر  و فرهنگ عامه مردم این شهر پرداخته است. 

 

چیره دست ترین نوازنده ایران

 در بیرجند

کلنل علینقی وزیری ، این چیره دست ترین نوازنده نو آور عصر تجدد- از مشروطیت تا زمان رضا خان ، نه صرفا فرزند زمان خویشتن ، بلکه مردی متعلق به آینده بود . به روشنی پیداست که هنوز هم موسیقی ایران زیر نفوذ و تأثیر او نفس می کشد. او در سالهای بین 1293-1297 در کنار گیری

 موقتی از خدمت نظام به  انزوای سه ساله و تمرین مداوم تار در منزل پرداخت و در همین زمان  با امیر شوکت الملک آشنا شد او در سفر دوماهه به روسیه ، همراه امیر شوکت الملک از تهران تا سن پطرزبورگ و مراجعت از طریق عشق آباد 

به خراسان ، به فرماندهی رژیمان سوار قاینات منتصب و با درجه سرهنگی به تربیت سواره نظام در بیرجند پرداخت.  در پی مداخله قوای انگلیس در امور نظامی قشون بیرجند و درگیری با کلنل ، به تهران مهاجرت و  برای همیشه از خدمات نظامی  انصراف داد. 

 

ماجراهای پدر علم فضا نوردی

 در بیرجند

یکی دیگر از نام آوران کشورمان که زمانی در بیرجند می زیسته پدر علم فضانوردی است. سیروس برزو  در آخرین روز فصل بهار سال 1332 در شهر مرزی سرخس در خانواده‌ای نظامی به دنیا آمد. پدرش پس از گرفتن مدرک ششم ابتدایی وارد نیروی مرزداری آن زمان شد وهمان زمان بود که به خواستگاری دخترخاله‌اش رفت و ثمره این پیوند به دنیا آمدن وی بود. می‌گوید مادرش تنها سواد ابتدایی داشت اما مانند مادربزرگ مدرس قرآن بود. پدرش مقید بود و همیشه دوست داشت فرزندانش به مدارج بالای تحصیلی برسند و هرچه در توان داشت برای رسیدن به این خواسته گذاشته بود. می‌گوید  ارتباط عمیقی بین او و کتاب هایش

 بخصوص کتاب‌هایی که از فضا و دنیای پررمز و راز آن می‌گویند برقرار است. او بود که برای نخستین‌بار کتاب آسمانی قرآن و هنر دستان استاد فرشچیان را همراه فضانوردان بزرگ جهان کرد تا در حرکتی نمادین هنر ایرانیان و احترام به دین اسلام بار دیگر به دنیا معرفی کند. 

 

معلم بیرجندی، 

سیروس برزو را محقق فضا کرد! 

سیروس برزو، پدر علم فضایی ایران، که اکنون مقیم کشور روسیه است  . او در خاطرات خود  در خصوص چگونگی علاقه مندی است به علم فضا می گوید: تقریبا 13 سالم بود. در بیرجند زندگی می‌کردیم. معلمی داشتم که خیلی به او احترام می‌گذاشتم. آن موقع رسم بود که نوجوانان و جوانان عکس‌های مختلف هنرپیشه‌ها، فوتبالیست‌ها و ... را جمع می‌کردند. از او پرسیدم چه مجموعه‌ای جمع کنم جواب داد مجموعه‌ای که وقتی 40 ساله هم شدی جمع آوری‌اش را ادامه بدهی و خجالت نکشی. سؤال کردم یعنی چه؟ گفت اگر ببینی یک مرد 40 ساله عکس هنرپیشه یا فوتبالیست جمع کند چطور به او نگاه می‌کنی؟ گفتم خوب چند سالی جمع می‌کنم وقتی بزرگ شدم دور می‌ریزم. خندید و گفت پسرم آنچه دور می‌ریزی عمرت است نه عکس ها. گفتم شما جمع‌آوری چه چیزی را پیشنهاد می‌کنید؟ فکری کرد و گفت نمی‌دانم ولی فکر می‌کنم. این گفت‌و‌گو خرداد ماه اتفاق افتاد و بعد مدرسه‌ها تعطیل شد و او هم به سفر رفت. در شهریور که از سفر برگشت برایم دو کتاب درباره فضانوردی با عکس‌های رنگی جالب آورد. بعد به من یاد داد که چطور عکس‌ها را آرشیو کنم، زیرنویس بنویسم و خلاصه یک مجموعه عکس فضایی با اطلاعات مفید درست کنم. بعد از آن من شروع کردم به جمع‌آوری عکس و مطلب درباره فضانوردی. برای دسترسی به منابع اصلی، یادگیری زبان انگلیسی را با جدیت دنبال کردم تا بتوانم کتاب و مقاله‌های مربوط به فضانوردی را بخوانم. از آنجا بود که آموختن علم فضا دوست داشتنی‌ترین علم برایم شد.” و اینطور بود که معلم بیرجندی از این نوجوان 13 ساله یک فضا نورد ساخت!

 

دکتر محمد مصدق

 از بیرجند تا احمدآباد؛

اما در کنار این نام آوران علمی و ادبی شخصیت های 

سیاسی نیز بودند که در بیرجند روزهایی از عمرشان را سپری کردند دکتر مصدق از آن جمله است.  دکتر محمد مصدق که در بیرجند زندانى بود، روز ۱۳ آذر ۱۳۱۹ در اثر میانجیگرى محمدرضا پهلوى، ولیعهد وقت، به خانه خود در احمدآباد ساوجبلاغ منتقل شد و آنجا تحت نظر قرار گرفت. در مورد علت بازداشت و زندانى شدن دکتر مصدق اطلاع دقیقى در دست نیست.

مصدق در خاطراتش تأکید دارد که بازداشت او بى جهت بوده است و حتى به پرونده هاى شهربانى استناد مى کند که وقتى در شهربانى سئوال مى کند به چه تقصیر بازداشت شده است، پاسخ مى دهند «تقصیرى ندارید ولى باید اینجا بمانید.» به هر حال چند روز بعد تصمیم مى گیرند او را به زندان بیرجند منتقل کنند. اما چنانچه از خاطرات آقاجواد حاجى تهرانى برمى آید، رفتار زندانبانان مصدق با او، در شش ماهى که در بیرجند بود، در مجموع محترمانه از آب درآمد. رضا شاه با دکتر مصدق که طبیعتی دموکرات و ضد زورگویی داشت میانه خوبی نداشت و وی را در بیرجند زندانی کرده بود تا ازنیش انتقادهایش آسوده شود. دکتر مصدق در دهه ۱۳۳۵ نیز پس از تحمل سه سال زندان به احمد آباد تبعید شده بود و تا پایان عمر به صورت تبعید غیر قانونی در آنجا باقی ماند و در همانجا هم مدفون است .

 

 سفر تبلیغی رهبر معظم انقلاب

 به بیرجند

حضرت آیت ا... خامنه ایدر روزگار خفقان ستمشاهی برای ماموریت تبلیغی و آشناسازی مردم با جنایات حکومت پهلوی دوم محرم سال 1342 راهی بیرجند شدند  و در مدرسه ای که طلاب علوم دینی ساکن بودند مستقر گردیدند. ایشان در خاطرات خود از زمان حضور در بیرجند می نویسند: “ این برای کسانی که به قصد منبر رفتن (تبلیغ) به منطقه ای

 می روند، کمی دیر است، زیرا خطیب باید چند روز قبل از محرم در محل موردنظر حضور یابد تا فرصت کافی برای ترتیب مجلس و سایر امور داشته باشد، اما دوستان من در عین حال زمینه منبر در چند جای شهر را برای من فراهم کردند.”

این سومین باری بود که آیت ا... خامنه ای  به بیرجند سفر می کردند. در دو سفر پیشین میزبان معنوی ایشان شیخ محمدحسین آیتی از علمای بزرگ خراسان ، بلکه ایران بود. .آن سال آقای آیتی برای درمان چشم راهی مشهد شده بود. آیت ا... خامنه ای این بار به سراغ آیت ا... سیدحسن تهامی رفت. آقای تهامی عالم برجسته ای بود که به واسطه اقامت در بیرجند، منزلت حقیقی اش مکتوم مانده بود. رهبر معظم انقلاب در مدت حضور خود در بیرجند به ایراد سخترانی  در مسجد مصلی، خانه سادسی، و حسینیه راغبی پرداختند. 

آنچه که قابل ذکر می باشد این است که چهره های شناخته شده هر منطقه می تواند کمک بزرگی برای شناسایی آن منطقه باشد  . ساخت موزه از محل سکونت این افراد ، جمع آوری عکس ها و مستندات و حتی چاپ کتاب از این حضور و ذکر خاطرات آنها می تواند در ثبت تاریخی این حضورهای ارزشمند موفق باشد. اینها همان چیزهایی است که جای خالی آن در بیرجند به وضوح احساس می شود . ! 


گروه خبری : گزارش اجتماعی
منبع :
آخرین ویرایش : 1396/03/16 -- 17:34:23
نویسنده : واحد تحریریه
تعداد بازدید : 281

نسخه امروز آوا

آرشیو روزنامه آوای خراسان جنوبی

نسخه امروز آوا

نسخه امروز آوا

 


نیازمندی ها رایگان

برای درج نیازمندی و آگهی های خود  کافی است درخواست خود را به شماره پیام کوتاه
3000272424

اس ام اس بزنید

 

 

روزنامه صبج استان خراسان جنوبی - آوای خراسان جنوبی


مدیریت و امور پشتیبانی : گروه نرم افزاری راک

RaakCMS

بانک ایمیلفروشگاه اینترنتی زیباسرا