نام کاربری :
کلمه عبور :

کد امنیتی :

« عضویت رایگان در سایت »

« رمز خود را فراموش کردم ام »

« حساب من غیر فعال است »

« نمیتوانم به سیستم وارد شوم »

 

 

 

 


جمعه 1 شهريور 1398
ش ی د س چ پ ج
            1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
21. ذي‌الحجه 1440
2019 Aug 23

 

 

 

مشاهده کامل خبر
قدمت 150 تا 200 ساله تعزیه خوانی در استان      

    امید به ساماندهی گروه های تعزیه خوان با افتتاح خانه نقالی و تعزیه خوانی استان

  قدمت 150 تا 200 ساله تعزیه خوانی در استان
   تعزیه خوانی هنری که عرق مذهبی مردم آن را حفظ کرده است

حسین زاده- ده ها سال است که هنر تعزیه خوانی و یا شبیه خوانی بخش جدانشدنی مراسم عزاداری مردم برخی نقاط استان خراسان جنوبی به ویژه در ایام محرم است. این هنر سینه به سینه از گذشته تا به حال به ارث رسیده و همچنان مورد توجه مردم می باشد.
مدیر خانه نقالی و تعزیه استان درباره تعریف و تاریخچه تعزیه خوانی در خراسان جنوبی می گوید: یکی از عناصر ارزشمند فرهنگی، تعزیه و شبیه خوانی است که طی سالیان، جایگاه خود را در فرهنگ ایرانیان حفظ کرده است. محمدعلی اقبالی تعزیه یا شبیه خوانی را نوعی نمایش مذهبی و سنتی شیعی می داند که عمدتاً درباره مصائب اهل بیت (ع) است. به گفته وی تاریخچه تعزیه در منطقه به اواسط دوره قاجاریه برمی گردد، در این دوران با اوج این هنر در شهرهای بزرگ ایران به ویژه دربار قاجاریه و تکیه دولت، تعزیه خوانی به مرور توسط تعزیه خوانان مدعو و مهاجر از سایر نقاط کشور مانند یزد به بخش های مختلفی از این منطقه وارد شد و به تدریج و با تکیه بر فرهنگ مردم منطقه رنگ و بوی بومی به خود گرفت.

عرق مذهبی مردم منطقه هنر تعزیه خوانی را حفظ کرده است

به گفته اقبالی با توجه به اسناد و نسخ خطی موجود در روستاهای استان به ویژه در منطقه جنوب قاینات، بخش هایی
از شهرستان درمیان و نیز مناطقی از شهرستان سرایان و نیز روایات پیشکسوتان تعزیه در این نواحی چنین بر می آید که تعزیه خوانی در خراسان جنوبی، عمری بین 150 تا 200 سال دارد. گفتنی آنکه با وجود فراز و نشیب های مختلف و تغییر حکومت از قاجاریه به پهلوی و به ویژه خفقان حاکم در زمان رضاشاه که همزمان با افول تعزیه در ایران نیز هست اما عرق مذهبی مردم منطقه و به ویژه روستاها باعث شد که تعزیه خوانی نه تنها افول نکند بلکه همچنان پر رونق باقی بماند و به حیات ادامه دهد. وی با اشاره به اینکه حضور تعزیه خوانان بومی و دلسوز در مناطقی مانند روستاهای درخش، سده، خنگ، مهموئی، خوسف، سه قلعه، بیدسک، سرچاه و ... تأثیر بسزایی در بقا و رونق این هنر در استان داشته، می گوید: نکته قابل توجه درباره رمز ماندگاری تعزیه در جای جای استان تنها وجود مردمانی بی تکلف و عاشق خاندان رسالت بوده که این هنر را سینه به سینه و نسل به نسل در بین جامعه ساری و جاری نموده است.

حضور جوانان علاقمند به هنر تعزیه خوانیفرصتی مناسب برای اشاعه فرهنگ عاشورایی و حسینی است

مدیر خانه نقالی و تعزیه خوانی استان همچنین می گوید:در این سال ها نیز به همت مسئولان اداره کل فرهنگ و ارشاد و اداره کل میراث فرهنگی صنایع دستی و گردشگری خراسان جنوبی، توجه ویژه ای به هنر تعزیه خوانی شده به طوری که برپایی دو سوگواره استانی تعزیه خوانی در بیرجند و سرایان بیانگر این مهم است. به گفته وی حضور فعال جوانان و علاقمندان به این هنر آیینی و مذهبی، فرصتی مناسب برای اشاعه فرهنگ عاشورایی و حسینی در قالب هنرهای نمایشی در سطح جامعه فراهم ساخته که نتیجه آن را می توان در راه اندازی اولین خانه نقالی و تعزیه در شرق کشور مشاهده نمود. وی درباره خانه نقالی و تعزیه خراسان جنوبی نیز اظهار می کند: اقدامات اولیه و لازم درباره راه اندازی خانه نقالی و تعزیه استان با امضای تفاهم نامه همکاری بین اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی و اداره کل میراث فرهنگی و نیز تجهیز زیرساخت های لازم انجام گرفته و با توکل به خداوند متعال و استعانت از ذات لایزال الهی، مراسم افتتاحیه آن در تاریخ 27 مهرماه جاری مصادف با پنجم محرم الحرام سال 1437 با حضور مسئولان محترم استانی برگزار شد.

مهمترین هدف خانه نقالی و تعزیه استان تدوین و گردآوری مستندات تاریخی هنر تعزیه خوانی در استان است

اقبالی، تدوین و گردآوری مستندات تاریخی موجود در استان در حوزه هنر نمایشی تعزیه و ایجاد موزه تاریخی از نسخ خطی و تجهیزات به جا مانده از پیشینیان که در معرض نابودی قرار دارد و خود گواه پیشینه محکم از وجود هنرهای آیینی و مذهبی در سطح استان می باشد را از جمله مهمترین اهداف ایجاد خانه نقالی و تعزیه خراسان جنوبی ذکر کرده و می افزاید: اشاعه فرهنگ دینی و مذهبی در بین جوانان و هنرمندان استان در قالب هنر از جمله تعزیه خوانی و نقالی، تربیت نیروی با انگیزه و علاقمند به هنرهای نمایشی آیینی و ملی در راستای حفظ میراث گذشتگان در قالب تعزیه خوانی و پرده خوانی و نیز برپایی همایش های استانی و ملی در حوزه نقالی و پرده خوانی و نیز سوگواره های تعزیه خوانی از دیگر اهداف مهم راه اندازی خانه نقالی و تعزیه استان خراسان جنوبی می باشد.
در ادامه گفتگویی با یکی از پیشکسوتان هنر تعزیه خوانی منطقه ترتیب دادیم. جلال اکبری 76 سال دارد و اهل روستای بیدسک از توابع بخش شاخنات می باشد. وی که از 12 سالگی کار تعزیه خوانی را شروع کرده در خصوص اینکه چطور به هنر تعزیه خوانی روی آورده، می گوید: در خانواده ای مذهبی متولد شدم. مراسم تعزیه خوانی در مناسبت های مختلف به ویژه ایام محرم و صفر در منزل پدرم برگزار می شد و من هم از کودکی به این هنر علاقه داشتم. اکبری با اشاره به اینکه هنر تعزیه خوانی در روستای بیدسک سابقه ای 150 ساله دارد، می افزاید: در آن زمان فقط در نقاطی مثل درخش و سرخُنگ مراسم تعزیه خوانی برگزار می شد و در جاهای دیگر بعدها به این هنر روی آورده اند.

اولین تعزیه خوانی ام را در 12 سالگی اجرا کردم

این پیشکسوت تعزیه خوانی به تغییرات محسوس در نحوه اجرای تعزیه خوانی های امروزی نسبت به گذشته اشاره کرده و می گوید: در گذشته لباس مرتب و منظم و تجهیزات لازم وجود نداشت و به صورت سنتی و دستی ابزار کار را درست می کردند. اشعار هم همان اشعار گذشتگان بود که بدون تغییر مورد استفاده قرار می گرفتاما اکنون مراسم تعزیه خوانی با ادوات و تجهیزات کامل و لباس های مناسب با نقش ها اجرا می شود و اشعار هم با همت شاعران معاصر و استفاده از کتب متعدد پر محتوا تر شده است.
وی خاطراتش از اولین اجرای تعزیه خوانی اش را اینگونه بیان می کند: اولین تعزیه خوانی ام را در سن 12 سالگی با حضور در تعزیه امام موسی کاظم (ع) و در نقش امام رضا (ع) اجرا کردم. مادرم پیراهن کرباس بلندی به تنم کرده بود و یک جلیقه روی آن پوشیده بودم. آقایان راسی، نیکزاد، کیوانی و ... از جمله پیران تعزیه خوانی روستای بیدسک بودند.

در گذشته مردم بیشتر به محتوای تعزیه خوانی توجه داشتند

به گفته اکبری در گذشته مردم بیشتر به محتوای تعزیه خوانی و معنویت آن توجه داشتند و واقعاً تحت تأثیر تعزیه خوانی قرار می گرفتند و اشک می ریختند اما متأسفانه در حال حاضر بعضاً تعزیه خوانی ها بیشتر جنبه سرگرمی پیدا کرده و کمتر به محتوای اشعار توجه می شود.
البته در روستاهایی مثل بیدسک هنوز هم مردم همانند گذشته از تعزیه خوانی استقبال می کنند.
وی از علاقه فراوانش به تعزیه خوانی می گوید و اظهار می کند: آنقدر به این هنر معنوی علاقه دارم اگر از برگزاری تعزیه در هرکجای استان با خبر شوم در صورت امکان حتماً در مراسم حاضر می شوم. وقتی نقشی را هم در تعزیه اجرا می کنم آنقدر در حال و هوای نقش غرق می شوم که خود را در همان زمان و مکان وقایع رخ داده می بینم. وقتی نقش شمر را اجرا می کردم بعضاً آنقدر گریه ام می گرفت که در ایفای نقشم اثر می گذاشت حتی از خودم بدم می آمد اما به هر حال نقشی بود که باید اجرا می شد. البته نقش های مثبت و منفی زیادی را در تعزیه های مختلف ایفا کرده ام.

جوانان برای حفظ هنر معنوی تعزیه خوانی تلاش کنند

وی درباره جوانان علاقمند به هنر تعزیه خوانی نیز می گوید: من تا جایی که ممکن است به این جوانان امیدواری می دهم و آنان را راهنمایی می کنم. از همه جوانان علاقمند به این هنر می خواهم که برای حفظ این هنر معنوی که از گذشتگان و نیاکان به ما رسیده تلاش مضاعفی داشته باشند و در راستای ارتقای سطح کیفی و محتوایی آن بکوشند.
اکبری با اشاره به حضورش در اولین سوگواره تعزیه کشور اظهار می کند: در سال 84 به اولین سوگواره تعزیه میراث ماندگار کشور دعوت شدم و از سوی دکتر جابر عناصری استاد تعزیه و شبیه خوانی دانشگاه های ایران لوح تقدیر و دیپلم افتخار دریافت کردم.
در سال 91 در نهاد ریاست جمهوری در تهران از من تجلیل به عمل آوردند. وی می گوید: تا پایان عمرم و تازمانی که توان کار داشته باشم به تعزیه خوانی ادامه خواهم داد.
در ادامه پای صحبت های حسین عباس زاده معاون صنایع دستی و هنرهای سنتی اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان و رئیس انجمن هنرهای نمایشی خراسان جنوبی می نشینیم.

از سابقه هنر تعزیه در استان مستندات دقیقی در دست نیست

عباس زاده گردآوری آثار مکتوب، دیداری و شنیداری در حوزه تعزیه خوانی را از دغدغه های اصلی انجمن هنرهای نمایشی استان ذکر کرده و می گوید: در این زمینه استان خراسان جنوبی بسیار بکر است و با حداقل پژوهش مواجه بوده کما اینکه از سابقه تاریخی تعزیه و شاید اولین گروه تعزیه خوان استان که به این هنر مبادرت ورزیده اند مستندات دقیقی در دست نداریم و آنچه که در این زمینه نقل می شود بیشتر بر اساس شنیده هاست. وی با بیان اینکه قدمت تعزیه خوانی در استان را در نهایت تا دوره پهلوی اول تخمین می زنند، اظهار می کند: البته این موضوع به بررسی و پژوهش بیشتری نیاز دارد. به عنوان مثال بر اساس شنیده ها در حسینیه امام رضا (ع) بیرجند در گذشته های دور، خاندان طوفانی و هاتف وند با اسب و وسایل تعزیه، در دهه اول محرم تعزیه خوانی می کردند اما متأسفانه عکس و مستنداتی در این باره در دست نیست.
برای همین منظور اندک پژوهش هایی انجام شده که قابل قدردانی است. در کتب بیرجند نامه، بیرجند نگین کویر، عزاداری محرم و ... در معدود صفحاتی به هنر تعزیه خوانی اشاره شده است و تلاش دکتر مفید شاطری برای جمع آوری نسخ در قالب دو کتاب، بسیار ارزشمند و شایسته قدردانی می باشد.

زمزمه های شکوفایی مجدد هنر تعزیه
در استان طی دو سال گذشته

به گفته عباس زاده متأسفانه گروه های تعزیه استان در حال فراموشی بودند و در یک پراکندگی جغرافیایی اغلب فقط در ایام محرم و آن هم روز عاشورا اجرای برنامه داشتند و انسجام یکپارچگی در این زمینه نبود.
در بیرجند چند سالی تعزیه خوانی به فراموشی سپرده شده بود و انگار تعزیه اصلا متولی نداشت و فقط هر از چند گاهی نمایش تعزیه گونه ای اجرا می شد اما خوشبختانه طی دو سال اخیر با شکل گیری چند گروه تعزیه خوان جوان در مرکز استان، آرام آرام زمزمه هایی از شکوفایی مجدد تعزیه را در استان شاهد هستیم.
وی با بیان اینکه این گروه ها علاوه بر ایام محرم در ماه مبارک رمضان هم تعزیه خوانی کردند، می افزاید: بسیار خرسندیم که با افتتاح خانه نقالی و تعزیه شرق کشور در حسینیه خواجه خضر، از این پس شاهد ساماندهی و انسجام گروه های تعزیه خوانی استان خواهیم بود. تاکنون نیز چند جلسه با حضور سرپرستان گروه های تعزیه در انجمن هنرهای نمایشی استان برگزار شده است.

شکل گیری گروه های جوان تعزیه خوان در مرکز استان

وی درباره خانه نقالی و تعزیه در استان هم می گوید:این دفتر به همت اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری و نیز اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی زیر نظر انجمن هنرهای نمایشی رسماً روز دوشنبه (7/7/94) مصادف با پنجم محرم با مدیریت آقای محمدعلی اقبالی فعالیت خود را آغاز کرده است و امید می رود این اقدام باعث پویایی هنر نقالی و تعزیه خوانی در استان شود.
به گفته عباس زاده در خانه نقالی و تعزیه استان هر هفته شاهد اجرای تعزیه خوانی و برگزاری دوره های آموزشی و نشست های تخصصی گروه های تعزیه خواهیم بود.
وی با بیان اینکه سال قبل گروه تعزیه خوانی عاشقان اهل بیت توسط انجمن هنرهای نمایشی استان فعال شد، اظهار می کند: امسال نیز گروه عصر عاشورای روستای سرچاه تازیان (مقیم بیرجند) فعال گردید.
ضمن اینکه از سوی انجمن هنرهای نمایشی شهرستان سربیشه و اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی این شهرستان نیز گروه تعزیه خوانی روستای درح فعالیت خود را آغاز کرد و روز هشتم محرم در سربیشه اجرای برنامه خواهد داشت.

برنامه های تعزیه خوانی در بیرجند

رئیس انجمن هنرهای نمایشی استان از اجرای تعزیه عصر عاشورا توسط گروه تعزیه خوانی روستای سرچاه تازیان، اجرای گروه تعزیه خوانی عاشقان اهل بیت، اجرای تعزیه گروه تعزیه خوانی روستای بیدسک و اجرای گروه تعزیه خوانی روستای سیوجان به عنوان برنامه های ایام محرم در محل حسینیه خواجه خضر (خانه نقالی و تعزیه استان نام برده و می افزاید: در صورت امکان با اطلاع رسانی قبلی بخش زنده موسیقی تعزیه را در محل میدان امام (ره) بیرجند خواهیم داشت.
ضمن اینکه در روز عاشورا کاروان نمادین «با کاروان نینوا» متعلق به انجمن هنرهای نمایشی استان به سمت بهشت متقین (قتلگاه) حرکت خواهد کرد و در محل قتلگاه به اجرای برنامه خواهد پرداخت.
 


گروه خبری : اخبار استان
منبع :
آخرین ویرایش : 1394/07/28 -- 20:25:06
نویسنده : واحد تحریریه
تعداد بازدید : 666

نسخه امروز آوا

آرشیو روزنامه آوای خراسان جنوبی

نسخه امروز آوا

نسخه امروز آوا

 


نیازمندی ها رایگان

برای درج نیازمندی و آگهی های خود  کافی است درخواست خود را به شماره پیام کوتاه
3000272424

اس ام اس بزنید

 

 

روزنامه صبج استان خراسان جنوبی - آوای خراسان جنوبی


مدیریت و امور پشتیبانی : گروه نرم افزاری راک

RaakCMS

بانک ایمیلفروشگاه اینترنتی زیباسرا